Fabrika ve Depolarda Yangın Riski Neden Yüksektir?

Fabrika ve depolar genellikle geniş alanlara, yüksek tavanlara, yoğun ürün stoklarına, elektrikli makinelere ve çok sayıda çalışma bölümüne sahiptir. Bu özellikler, yangının geç fark edilmesine ve başladıktan sonra hızla büyümesine neden olabilir.

Bir fabrikada üretim makineleri, kaynak ve kesme işlemleri, motorlar, elektrik panoları, yanıcı sıvılar ve ambalaj malzemeleri aynı anda bulunabilir. Depolarda ise yüksek raf sistemleri, plastik ambalajlar, karton kutular, ahşap paletler ve sıkışık istifleme düzeni yangının kısa sürede geniş bir alana yayılmasına yol açabilir.

Yangın riski değerlendirilirken yalnızca “hangi ürün yanar?” sorusuna cevap aranması yeterli değildir. Şu unsurlar birlikte incelenmelidir:

• Yangını başlatabilecek kaynaklar,

• Yanıcı ve parlayıcı maddeler,

• Yangının yayılabileceği yollar,

• İnsanların tahliye imkânları,

• Yangın algılama ve söndürme sistemleri,

• Üretim ve depolama düzeni,

• Komşu bölümlerin birbirini nasıl etkileyebileceği,

• Acil durumda işletmenin nasıl durdurulacağı.

Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, farklı faaliyetlerin yürütüldüğü bölümlerin ayrı ayrı değerlendirilmesini ve bölümler arasındaki etkileşimlerin de hesaba katılmasını öngörür.

1. Ayrıntılı Yangın Risk Değerlendirmesi Yapılmalıdır

Yangın güvenliğinin ilk adımı, işletmenin gerçek tehlikelerini belirlemektir. Başka bir fabrikaya veya depoya ait hazır bir risk değerlendirmesinin yalnızca firma adı değiştirilerek kullanılması doğru değildir.

Risk değerlendirmesinde aşağıdaki alanlar incelenmelidir:

• Üretim bölümleri,

• Ham madde depoları,

• Mamul ürün depoları,

• Ambalaj alanları,

• Elektrik ve pano odaları,

• Kazan ve jeneratör odaları,

• Boya ve kimyasal depoları,

• Şarj alanları,

• Kaynak ve bakım atölyeleri,

• Yükleme ve boşaltma alanları,

• Atık toplama bölümleri,

• Ofis ve sosyal alanlar.

Her bölüm için tehlikenin oluşma ihtimali, kimlerin ve hangi varlıkların etkilenebileceği, mevcut tedbirlerin yeterliliği ve olası sonucun şiddeti değerlendirilmelidir. Risk değerlendirmesi ayrıca iş ekipmanlarını, kullanılan maddeleri, çalışanların faaliyetlerini ve mevcut koruma önlemlerini kapsamalıdır.

Risk değerlendirmesi ne zaman yenilenmelidir?

Aşağıdaki değişikliklerden sonra yangın riskleri yeniden değerlendirilmelidir:

• Yeni üretim hattı kurulması,

• Depolanan ürün türünün değişmesi,

• Raf yüksekliğinin artırılması,

• Yeni kimyasal kullanılmaya başlanması,

• Mimari bölme veya tadilat yapılması,

• Elektrik altyapısının değiştirilmesi,

• Yangın veya ciddi ramak kala olayı yaşanması,

• İşletmenin kapasitesinin önemli ölçüde artması,

• Yangın sistemlerinin yerinin değiştirilmesi.

Yeni bir makine veya ürün, mevcut yangın algılama ve söndürme sisteminin artık yeterli olmamasına neden olabilir.

2. Yanıcı Madde ile Tutuşma Kaynağı Birbirinden Uzak Tutulmalıdır

Bir yangının oluşabilmesi için yanıcı madde, oksijen ve yeterli bir ısı veya kıvılcım kaynağının bir araya gelmesi gerekir. Yangın riskini azaltmanın en etkili yollarından biri, yanıcı maddeler ile tutuşma kaynaklarının temasını önlemektir.

Başlıca tutuşma kaynakları şunlardır:

• Açık alev,

• Kaynak ve kesme kıvılcımları,

• Isınan elektrik kabloları,

• Arızalı motorlar,

• Sürtünme sonucu oluşan ısı,

• Sıcak yüzeyler,

• Sigara ve izmaritler,

• Statik elektrik,

• Uygun olmayan aydınlatma ekipmanları,

• Akü ve şarj cihazları,

• Bakım sırasında kullanılan ısıtıcı aletler.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının acil durum rehberi; alevlenir ve patlayıcı maddelerin, kaynak-kesme faaliyetlerinin, yüksek sıcaklık oluşturan işlemlerin ve araç hareketlerinin yangın ve patlama ihtimali açısından değerlendirilmesini önerir.

3. Düzen ve Temizlik Sürekli Sağlanmalıdır

Fabrika ve depolarda dağınıklık yalnızca çalışma verimliliğini azaltmaz; yangın yükünü artırır ve kaçış yollarını kapatabilir.

Aşağıdaki malzemeler çalışma alanlarında gereksiz yere biriktirilmemelidir:

• Karton kutular,

• Plastik ambalajlar,

• Ahşap paletler,

• Yanıcı bez ve temizlik malzemeleri,

• Üretim atıkları,

• Yağlı talaş ve bezler,

• Boş kimyasal ambalajları,

• Kullanılmayan mobilyalar,

• Kablo ve paketleme artıkları.

Atıklar uygun kaplarda toplanmalı ve düzenli olarak çalışma alanından uzaklaştırılmalıdır. Özellikle yağ, solvent veya yanıcı kimyasal bulaşmış bezler normal çöplerle birlikte açık şekilde bırakılmamalıdır.

Temizlik planı nasıl hazırlanmalıdır?

Temizlik faaliyetleri için:

• Sorumlu kişiler belirlenmeli,

• Günlük ve haftalık kontrol listeleri hazırlanmalı,

• Atık boşaltma saatleri planlanmalı,

• Raf ve makine altları kontrol edilmeli,

• Elektrik panolarının çevresi açık tutulmalı,

• Kaçış yollarında hiçbir malzeme bırakılmamalı,

• Temizlik sonrası kayıt tutulmalıdır.

Temizlik, yalnızca vardiya sonunda yapılan genel bir işlem değil, yangın önleme sisteminin bir parçası olarak görülmelidir.

4. Depolama ve İstifleme Düzeni Doğru Planlanmalıdır

Depolardaki en önemli risklerden biri uygunsuz istiflemedir. Ürünlerin tavana, aydınlatma elemanlarına, sprinkler başlıklarına veya elektrik hatlarına çok yakın yerleştirilmesi yangının yayılmasını hızlandırabilir ve söndürme sisteminin etkinliğini azaltabilir.

Depolama düzeninde şu ilkelere dikkat edilmelidir:

• Ana ve tali geçiş yolları açık tutulmalıdır.

• Acil çıkış kapılarının önü kapatılmamalıdır.

• Yangın dolapları ve söndürücülerin çevresi boş bırakılmalıdır.

• Raflar sağlam ve zemine uygun şekilde sabitlenmelidir.

• Ürünler raf taşıma kapasitesine uygun yerleştirilmelidir.

• İstifler devrilmeyecek şekilde düzenlenmelidir.

• Birbiriyle tehlikeli reaksiyona girebilecek maddeler ayrılmalıdır.

• Hasarlı ambalajlar bekletilmeden güvenli alana alınmalıdır.

• Sprinkler su dağılımını engelleyecek yerleşimlerden kaçınılmalıdır.

Depolanan ürün, ambalaj veya istif yüksekliği değiştirildiğinde mevcut sprinkler sisteminin yeni risk için uygunluğu tekrar değerlendirilmelidir.

Raf araları neden önemlidir?

Yangın, raflar arasındaki boşlukları baca gibi kullanarak yukarı doğru hızla ilerleyebilir. Bu nedenle raf düzeni hazırlanırken yalnızca depolama kapasitesi değil, yangının muhtemel yayılım biçimi de dikkate alınmalıdır.

5. Yanıcı ve Parlayıcı Kimyasallar Güvenli Şekilde Depolanmalıdır

Boya, tiner, solvent, yakıt, gaz, yapıştırıcı ve benzeri maddeler, fabrikalarda yangın ve patlama riskini önemli ölçüde artırabilir.

Kimyasalların güvenli yönetimi için:

• Güncel Güvenlik Bilgi Formları bulundurulmalı,

• Maddelerin yanıcılık ve reaksiyon özellikleri incelenmeli,

• Uygun ve etiketli kaplar kullanılmalı,

• Uyumlu olmayan kimyasallar ayrı tutulmalı,

• Kaplar açık bırakılmamalı,

• Dökülme ve sızıntı ekipmanları hazır bulundurulmalı,

• Depolama alanları uygun şekilde havalandırılmalı,

• Gerekliyse gaz algılama sistemi kurulmalı,

• Yetkisiz kişilerin erişimi engellenmelidir.

Bakanlığın güncellenmiş acil durum rehberi, kimyasalların yangın ve patlama ihtimalinin belirlenmesinde Güvenlik Bilgi Formlarından yararlanılmasını; patlayıcı ortam oluşabilecek iş yerlerinde ayrıca patlamadan korunma çalışmalarının yapılmasını belirtir.

Günlük kullanım miktarı sınırlandırılmalıdır

Üretim alanında yalnızca o vardiya veya işlem için gereken miktarda yanıcı kimyasal bulundurulması, olası yangının büyüklüğünü azaltabilir. Fazla ürün, uygun kimyasal depo alanında saklanmalıdır.

6. Elektrik Tesisatı Düzenli Kontrol Edilmelidir

Elektrik kaynaklı yangınlar; aşırı yüklenme, gevşek bağlantı, hasarlı kablo, uygunsuz sigorta, toz birikimi veya yetkisiz müdahale nedeniyle oluşabilir.

Elektrik güvenliği için:

• Tesisat yetkili kişilerce kontrol edilmelidir.

• Panolar kilitli ve işaretli tutulmalıdır.

• Pano önlerinde malzeme depolanmamalıdır.

• Gevşek bağlantılar giderilmelidir.

• Hasarlı kablo ve prizler kullanılmamalıdır.

• Uzatma kabloları kalıcı tesisat gibi kullanılmamalıdır.

• Devreler kapasitesinin üzerinde yüklenmemelidir.

• Elektrik odaları depo olarak kullanılmamalıdır.

• Tozlu alanlarda panolar düzenli temizlenmelidir.

• Yetkisiz kişilerin panolara müdahalesi engellenmelidir.

ÇSGB rehberinde elektrik tesisatının periyodik kontrolü ve belirlenen arızaların yetkili kişiler tarafından gecikmeden giderilmesi, yangına karşı temel önleyici tedbirlerden biri olarak gösterilmektedir.

Termal kontroller

Yoğun kullanılan elektrik sistemlerinde uygun yöntemlerle yapılan termal incelemeler, aşırı ısınan bağlantıların yangına dönüşmeden önce fark edilmesine yardımcı olabilir. Bu kontroller, enerjili sistemlerle çalışma konusunda yetkin kişiler tarafından yapılmalıdır.

7. Kaynak ve Kesme İşleri İzin Sistemine Bağlanmalıdır

Kaynak, taşlama, lehimleme, kesme ve açık alev kullanılan işlemler, fabrikalardaki en önemli geçici yangın kaynakları arasındadır.

Bu işlemler için yazılı bir sıcak çalışma izin sistemi uygulanmalıdır.

İzin öncesinde:

• Çevredeki yanıcı malzemeler kaldırılmalı,

• Kaldırılamayan yüzeyler uygun koruyucuyla kapatılmalı,

• Yangın söndürücüler hazır bulundurulmalı,

• Gaz ve buhar riski kontrol edilmeli,

• İşlemi yapacak kişinin yetkinliği doğrulanmalı,

• Gerekirse yangın gözcüsü görevlendirilmeli,

• İş bitiminden sonra alan tekrar kontrol edilmelidir.

Kıvılcım ve sıcak parçalar, işlemin yapıldığı noktadan uzak bölümlere sıçrayabilir. Bu nedenle yalnızca çalışmanın hemen çevresine bakmak yeterli değildir.

8. Sigara Kullanımı Kontrol Altına Alınmalıdır

Sigara yalnızca belirlenen alanlarda içilmelidir. Bu alanlar:

• Yanıcı madde depolarından uzak,

• Açık biçimde işaretlenmiş,

• Uygun izmarit kutularına sahip,

• Düzenli kontrol edilen,

• Yangın söndürme ekipmanına erişilebilir

olmalıdır.

Üretim, depo, yükleme-boşaltma ve kimyasal alanlarda sigara yasağı kesin biçimde uygulanmalıdır. İzmaritlerin çöp kutusuna, paletlerin arasına veya açık alandaki kuru otlara atılması önlenmelidir.

9. Yangın Algılama ve Alarm Sistemi Uygun Seçilmelidir

Yangının erken fark edilmesi, müdahale ve tahliye süresini doğrudan etkiler. Büyük ve gürültülü fabrikalarda yalnızca çalışanların dumanı görmesine güvenilmemelidir.

Risk ve ortam koşullarına göre:

• Duman dedektörleri,

• Isı dedektörleri,

• Alev dedektörleri,

• Gaz dedektörleri,

• Işın tipi dedektörler,

• Manuel ihbar butonları,

• Sesli ve ışıklı uyarı cihazları

kullanılabilir.

Toz, buhar, yüksek sıcaklık veya hava hareketi bulunan alanlarda yanlış dedektör seçimi hatalı alarmlara ya da geç algılamaya neden olabilir. Bu nedenle sistem, ortamın özelliklerine göre projelendirilmelidir.

Alarm herkes tarafından fark edilebilmelidir

Fabrikadaki makine gürültüsü nedeniyle yalnızca sesli alarm yeterli olmayabilir. Gürültülü bölümlerde ışıklı uyarı cihazları ve uygun diğer bildirim yöntemleri değerlendirilmelidir.

Acil durum yönetmeliği; uyarı, haberleşme, tahliye, yangınla mücadele ve diğer müdahale yöntemlerinin önceden belirlenerek yazılı hâle getirilmesini gerektirir.

10. Uygun Yangın Söndürme Sistemleri Kurulmalıdır

Her fabrika ve depo için aynı söndürme sistemi uygun değildir. Sistem seçimi, ürün türü, alan büyüklüğü, tavan yüksekliği, yangın sınıfı ve üretim sürecine göre yapılmalıdır.

Taşınabilir yangın söndürücüler

Yangın tüpleri:

• Ortamdaki yangın sınıfına uygun,

• Görünür,

• Kolay erişilebilir,

• Önü kapatılmamış,

• Düzenli bakımı yapılmış

olmalıdır.

Kuru kimyevi tozlu, köpüklü, karbondioksitli veya özel söndürücülerin seçimi alanın riskine göre yapılmalıdır.

Yangın dolapları

Yangın dolaplarında:

• Hortum,

• Makara,

• Vana,

• Lans veya nozul,

• Bağlantı elemanları

çalışır durumda tutulmalıdır. Dolaplar depo olarak kullanılmamalı ve önleri kapatılmamalıdır. Yangın mevzuatı, sabit ve taşınabilir yangın ekipmanlarının kullanılamaz durumda bırakılmasını veya önlerinin kapatılmasını yasaklamaktadır.

Sprinkler sistemleri

Sprinkler sistemleri özellikle geniş depolarda ve üretim tesislerinde yangının büyümesini sınırlamak için kullanılabilir.

Tasarımda:

• Ürünlerin yanıcılığı,

• Ambalaj türü,

• Raf yüksekliği,

• Tavan yüksekliği,

• Su kaynağı,

• Pompa kapasitesi,

• Boru çapları,

• Sprinkler yerleşimi

hesaplanmalıdır.

Özel söndürme sistemleri

Bazı bölümler için özel sistemler gerekebilir:

• Elektrik ve sunucu odalarında gazlı sistemler,

• Yanıcı sıvı alanlarında köpüklü sistemler,

• Mutfaklarda davlumbaz söndürme sistemleri,

• Makine kabinlerinde lokal otomatik sistemler,

• Özel endüstriyel risklerde su sisi veya kuru tozlu sistemler.

Sistem seçimi yalnızca fiyat veya alışkanlığa göre yapılmamalıdır.

11. Yangın Suyu, Pompa ve Borulama Sistemi Kontrol Edilmelidir

Su bazlı söndürme sistemleri, yeterli su kaynağı ve doğru çalışan pompa sistemi olmadan beklenen performansı sağlayamaz.

Kontrol edilmesi gereken başlıca unsurlar:

• Yangın su deposunun seviyesi,

• Pompanın otomatik ve manuel çalışması,

• Pompa kontrol paneli,

• Dizel pompalarda yakıt ve akü durumu,

• Emme ve basma vanalarının konumu,

• Basınç göstergeleri,

• Borulardaki kaçaklar,

• Korozyon,

• Askı ve sabitlemeler,

• Test ve drenaj hatları.

Pompa odası malzeme deposu olarak kullanılmamalı ve erişim yolu sürekli açık tutulmalıdır.

12. Kaçış Yolları ve Acil Çıkışlar Açık Tutulmalıdır

Yangın sistemlerinin amacı yalnızca yangını söndürmek değil, insanların güvenli biçimde tahliye edilmesini de desteklemektir.

Kaçış güvenliği için:

• Acil çıkış kapıları kilitli tutulmamalı,

• Kapı önleri palet ve ürünlerle kapatılmamalı,

• Koridorlar yeterli genişlikte tutulmalı,

• Kaçış yönlendirmeleri görünür olmalı,

• Acil aydınlatma çalışır durumda bulunmalı,

• Toplanma alanları belirlenmeli,

• Tahliye planları çalışanların görebileceği yerlere asılmalıdır.

Yükleme ve boşaltma sırasında geçici olarak bırakılan paletler veya araçlar dahi acil çıkışları kapatmamalıdır.

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, çalışanların güvenli alana ulaşabilmesini sağlayacak tahliye yöntemlerinin önceden belirlenmesini ve tahliye sonrasında sayım dâhil gerekli kontrollerin yapılmasını öngörmektedir.

13. Çalışanlara Düzenli Yangın Eğitimi Verilmelidir

Yangın güvenlik ekipmanları mevcut olsa bile çalışanlar ne yapacağını bilmiyorsa müdahale gecikebilir.

Çalışanlara şu konularda eğitim verilmelidir:

• Yangını nasıl bildirecekleri,

• Alarm duyulduğunda ne yapacakları,

• En yakın kaçış yolunun nerede olduğu,

• Toplanma alanı,

• Yangın tüpünün temel kullanımı,

• Hangi yangına müdahale edilmemesi gerektiği,

• Kimyasal yangınlarda uygulanacak prosedür,

• Makine ve enerji kaynaklarının güvenli kapatılması,

• Ziyaretçi ve yüklenicilerin yönlendirilmesi.

Acil durum planı yalnızca dosyada bulunan bir belge olmamalıdır. Çalışanların görevleri, ekiplerin sorumlulukları ve tahliye yöntemi uygulamalı olarak bilinmelidir. Güncel Bakanlık rehberi, eğitim, görevlendirme, tahliye planı ve tatbikatların yangın tedbirleriyle birlikte yürütülmesini önermektedir.

14. Yangın Tatbikatları Gerçekçi Şekilde Yapılmalıdır

Tatbikatın amacı, yalnızca çalışanları binadan çıkarmak değil, acil durum planının çalışıp çalışmadığını görmektir.

Tatbikat sırasında şu noktalar değerlendirilmelidir:

• Alarm bütün bölümlerde duyuluyor mu?

• Çalışanlar doğru çıkışları kullanıyor mu?

• Acil çıkışlar kolayca açılıyor mu?

• Tahliye süresi yeterli mi?

• Toplanma alanında sayım yapılabiliyor mu?

• Yangın ekipleri görevlerini biliyor mu?

• Ziyaretçiler ve yükleniciler yönlendirilebiliyor mu?

• Gece vardiyası için plan yeterli mi?

• Engelli veya hareket kabiliyeti sınırlı kişiler için düzenleme var mı?

Tatbikat sonrasında eksiklikler raporlanmalı ve acil durum planı gerektiğinde güncellenmelidir.

15. Periyodik Kontrol ve Bakım Aksatılmamalıdır

Yangın tüpü, alarm paneli veya sprinkler sistemi dışarıdan sağlam görünse bile arızalı olabilir.

Düzenli olarak kontrol edilmesi gereken başlıca sistemler:

• Yangın tüpleri,

• Yangın dolapları,

• Sprinkler tesisatı,

• Yangın pompaları,

• Su depoları,

• Alarm ve algılama sistemi,

• Gazlı söndürme sistemleri,

• Davlumbaz sistemleri,

• Acil aydınlatma,

• Kaçış yönlendirmeleri,

• Gaz algılama sistemleri,

• Elektrik tesisatı.

Kontrol sonuçları kayıt altına alınmalı, bulunan eksiklikler için sorumlu kişi ve tamamlanma tarihi belirlenmelidir.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yangın güvenliğini tasarımın yanı sıra kullanım, işletme ve bakım sürecinin de bir parçası olarak ele alır.

16. Araç, Forklift ve Şarj Alanları Ayrı Değerlendirilmelidir

Fabrika ve depolarda forkliftler, akülü araçlar ve yükleme araçları ek yangın riskleri oluşturabilir.

Şarj alanlarında:

• Uygun havalandırma sağlanmalı,

• Yanıcı malzeme depolanmamalı,

• Hasarlı kablolar kullanılmamalı,

• Şarj cihazları uygun zemine yerleştirilmeli,

• Yetkisiz müdahale engellenmeli,

• Uygun söndürme ekipmanı hazır bulundurulmalıdır.

Araçların sıcak motor bölümleri, egzozları ve elektrik sistemleri de özellikle yanıcı malzemelerin bulunduğu alanlardan uzak tutulmalıdır.

17. Alt İşverenler ve Ziyaretçiler Kontrol Altında Tutulmalıdır

Bakım, tadilat, kaynak, boya veya elektrik işleri için fabrikaya gelen dış ekipler, işletmenin risklerini yeterince tanımayabilir.

Alt işveren ve ziyaretçi yönetiminde:

• İşe başlamadan güvenlik bilgilendirmesi yapılmalı,

• Yasak alanlar belirtilmeli,

• Sıcak çalışma izinleri uygulanmalı,

• Kullanılacak kimyasallar kontrol edilmeli,

• Acil çıkış ve toplanma alanları anlatılmalı,

• Çalışma sonunda alan teslim kontrolü yapılmalıdır.

Birden fazla işverenin aynı alanda çalıştığı durumlarda risk değerlendirmeleri koordineli yürütülmeli ve birbirini etkileyen tehlikeler paylaşılmalıdır.

18. Yangın Sonrası İş Sürekliliği Planlanmalıdır

Yangın önleme tedbirlerinin yanında, yangın sonrasında işletmenin nasıl hareket edeceği de planlanmalıdır.

İş sürekliliği planında:

• Kritik makineler,

• Önemli veri ve belgeler,

• Yedek enerji kaynakları,

• Alternatif üretim alanları,

• Acil iletişim listeleri,

• Tedarikçi ve müşteri bilgilendirmesi,

• Sigorta ve hasar kayıtları,

• Yangın sonrası güvenli giriş prosedürü

belirlenebilir.

Yangın söndürüldükten sonra yetkili kişiler güvenli olduğunu doğrulamadan alana girilmemeli ve makineler tekrar çalıştırılmamalıdır.

Fabrikalar İçin Özel Yangın Önlemleri

Fabrikalarda üretim süreçlerinden kaynaklanan ek riskler bulunduğu için şu önlemler önemlidir:

• Makinelerin aşırı ısınma ve sürtünme noktaları izlenmelidir.

• Koruyucu kapaklar ve sensörler devre dışı bırakılmamalıdır.

• Yağ kaçakları gecikmeden giderilmelidir.

• Bakım programları düzenli uygulanmalıdır.

• Talaş ve üretim atıkları sık aralıklarla temizlenmelidir.

• Sıcak yüzeylerin çevresinde yanıcı ürün bulundurulmamalıdır.

• Toz oluşturan işlemlerde toz birikimi önlenmelidir.

• Acil durdurma sistemleri görünür ve erişilebilir olmalıdır.

• Gaz ve yakıt hatlarında acil kesme düzenekleri bulunmalıdır.

• Bakım sonrası makine çevresi yangın riski açısından kontrol edilmelidir.

Depolar İçin Özel Yangın Önlemleri

Depolarda alınması gereken başlıca ek tedbirler şunlardır:

• Ürünler özelliklerine göre sınıflandırılmalıdır.

• Yanıcı ürünler ayrı bölümlerde depolanmalıdır.

• Raf ve istif planları projeye uygun olmalıdır.

• Yükleme alanlarındaki araç hareketleri kontrol edilmelidir.

• Hasarlı paletler kullanılmamalıdır.

• Koridorlarda geçici ürün bırakılmamalıdır.

• Sprinkler başlıklarının önü açık tutulmalıdır.

• Raf değişiklikleri yangın sistemi açısından değerlendirilmelidir.

• Depoya kontrolsüz elektrikli ısıtıcı sokulmamalıdır.

• Gece vardiyası ve kapalı saatler için alarm izleme planı bulunmalıdır.

Fabrika ve Depolarda En Sık Yapılan Hatalar

Acil çıkışların önüne ürün koymak

Geçici olduğu düşünülse bile çıkışların kapatılması tahliyeyi geciktirebilir.

Yangın dolaplarını depo olarak kullanmak

Dolap içine temizlik malzemesi, araç veya kişisel eşya konulması ekipmana ulaşmayı zorlaştırır.

Elektrik panolarının çevresinde stok yapmak

Pano arızasında yanıcı ürünlerin hemen tutuşmasına ve müdahalenin zorlaşmasına neden olabilir.

Her alana aynı yangın tüpünü koymak

Kimyasal depo, elektrik odası ve genel üretim alanı farklı söndürücü çözümler gerektirebilir.

Kaynak işini izinsiz yapmak

Küçük bir bakım işlemi dahi gizli bölgelerde saatler sonra yangına dönüşebilir.

Sprinkler başlıklarını boyamak veya kapatmak

Sistemin çalışmasını ve su dağılımını olumsuz etkileyebilir.

Bakım kayıtlarını tutmamak

Hangi ekipmanın ne zaman kontrol edildiği ve hangi arızanın giderilmediği takip edilemez.

Depolama değişikliklerini projeye yansıtmamak

Raf yüksekliği ve ürün türü değiştiğinde mevcut söndürme sistemi yetersiz kalabilir.

Yangın eğitimini yalnızca belirli çalışanlara vermek

Yangını ilk fark eden kişinin eğitimli ekip üyesi olacağı garanti değildir.

İşletmeler İçin Kısa Yangın Güvenliği Kontrol Listesi

Günlük kontrol

• Acil çıkışlar açık mı?

• Kaçış koridorlarında ürün var mı?

• Yangın dolaplarının önü boş mu?

• Elektrik panolarının çevresi açık mı?

• Yanıcı atıklar temizlenmiş mi?

• Alarm panelinde arıza sinyali var mı?

• Kimyasal kaplar kapalı ve etiketli mi?

Haftalık kontrol

• Yangın pompa odası erişilebilir mi?

• Sıcak çalışma kayıtları tamamlanmış mı?

• Raflarda hasar veya uygunsuz istif var mı?

• Forklift şarj alanı düzenli mi?

• Kimyasal depoda sızıntı var mı?

• Yangın suyu seviyesi uygun mu?

Planlı teknik kontrol

• Yangın tüpleri,

• Yangın dolapları,

• Alarm ve dedektörler,

• Sprinkler tesisatı,

• Yangın pompaları,

• Elektrik tesisatı,

• Acil aydınlatma,

• Otomatik söndürme sistemleri

ilgili bakım planlarına göre yetkin kişilerce kontrol edilmelidir.

Sonuç

Fabrika ve depolarda yangın riskini azaltmak, yalnızca yangın tüpü satın almak veya sprinkler sistemi kurmakla tamamlanmaz. Etkili koruma; risk değerlendirmesi, düzenli temizlik, doğru depolama, elektrik güvenliği, sıcak çalışma kontrolü, uygun söndürme sistemleri, çalışan eğitimi ve sürekli bakımın birlikte yürütülmesini gerektirir.

Yangın güvenliği için:

• Riskler bölümler bazında belirlenmeli,

• Yanıcı maddeler kontrollü depolanmalı,

• Tutuşma kaynakları sınırlandırılmalı,

• Acil çıkışlar sürekli açık tutulmalı,

• Yangın sistemleri işletmenin gerçek riskine göre projelendirilmelidir.

• Çalışanlara eğitim verilmeli,

• Tatbikatlar yapılmalı,

• Kontrol ve bakım kayıtları düzenli tutulmalıdır.

Acil durum planları; yangın ve patlama ihtimalini, önleyici tedbirleri, müdahale yöntemlerini, tahliyeyi ve görevlendirilecek çalışanları kapsamalıdır.

ER Yangın, fabrika ve depolar için yangın risk analizi, keşif, projelendirme, yangın tüpü ve dolabı tedariği, mekanik tesisat, otomatik söndürme sistemi kurulumu, periyodik kontrol ve teknik servis hizmetleri sunmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Depolarda yangın riskini en çok artıran unsurlar nelerdir?

Yoğun ve uygunsuz istifleme, karton ve plastik ambalajlar, kapalı kaçış yolları, elektrik arızaları, forklift şarj alanları, sıcak çalışmalar ve bakımsız yangın sistemleri önemli riskler arasındadır.

Fabrika için yalnızca yangın tüpü yeterli midir?

Her zaman yeterli değildir. İşletmenin büyüklüğü ve risklerine göre yangın dolabı, sprinkler, alarm, gazlı söndürme veya diğer sabit sistemler gerekebilir. Kesin çözüm yerinde risk değerlendirmesi ve onaylı proje üzerinden belirlenmelidir.

Depolanan ürün değiştiğinde yangın sistemi kontrol edilmeli midir?

Evet. Yeni ürünün yanıcılığı, ambalaj türü ve istif yüksekliği mevcut sprinkler ve diğer söndürme sistemlerinin yeterliliğini etkileyebilir.

Yangın dolabının önüne kısa süreli ürün konulabilir mi?

Hayır. Acil durumun ne zaman oluşacağı bilinmediği için yangın dolapları ve söndürücülerin önü sürekli açık tutulmalıdır. Yangın mevzuatı, yangın ekipmanlarının önünün kapatılmasını veya kullanılamaz hâle getirilmesini yasaklar.

Fabrikada kaynak işi yapılırken neye dikkat edilmelidir?

Yanıcı maddeler uzaklaştırılmalı, uygun söndürücü hazır bulundurulmalı, sıcak çalışma izni düzenlenmeli, gerektiğinde yangın gözcüsü görevlendirilmeli ve iş sonrasında alan tekrar kontrol edilmelidir.

Acil durum planı hazırlamak yeterli midir?

Hayır. Plan çalışanlara anlatılmalı, görevliler belirlenmeli, tatbikatlar yapılmalı ve değişikliklerden sonra plan güncellenmelidir.