Yangın Söndürme Tüpü Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Yangın söndürme tüpleri, yangına ilk müdahalede kullanılan en önemli güvenlik ekipmanlarından biridir. Ancak her yangın aynı özellikte değildir ve her söndürücü madde bütün yangın türlerinde kullanılamaz.

Örneğin; ahşap ve kâğıt gibi katı maddelerde etkili olan bir söndürücü, kızgın yağ yangınında uygun olmayabilir. Elektrik panolarının bulunduğu bir alanda kullanılacak cihaz ile restoran mutfağında kullanılacak cihazın özellikleri de farklı olmalıdır.

Yanlış yangın tüpü kullanılması:

• Yangının söndürülememesine,

• Alevlerin daha fazla yayılmasına,

• Elektrik çarpması riskine,

• Ortamdaki cihazların ve makinelerin zarar görmesine,

• Kullanıcının güvenliğinin tehlikeye girmesine

neden olabilir.

Bu nedenle yangın söndürme tüpü seçimi yapılırken ilk olarak korunacak alandaki riskler doğru şekilde belirlenmelidir.

1. Yangın Sınıfı Belirlenmelidir

Yangın söndürme cihazı seçerken dikkat edilmesi gereken ilk konu, ortamda hangi tür maddelerin yanabileceğidir. Yangınlar, yanan maddenin özelliğine göre farklı sınıflara ayrılır.

Elektrikli cihaz ve panolarda meydana gelen yangınlar ayrı bir yangın sınıfı olarak değerlendirilmez. Ancak elektrik akımı kesilmeden müdahale edilecekse elektriği iletmeyen ve ilgili ekipman için uygun bir söndürücü madde kullanılmalıdır.

Bir alanda birden fazla yangın riski bulunabilir. Örneğin bir üretim tesisinde katı maddeler, yanıcı sıvılar ve elektrikli makineler aynı bölümde yer alabilir. Böyle durumlarda birden fazla yangın sınıfına müdahale edebilen cihazlar veya farklı söndürücü türleri birlikte kullanılabilir.

2. Söndürücü Madde Türü Doğru Seçilmelidir

Yangın tüplerinin içerisinde farklı söndürücü maddeler bulunur. Her söndürücü maddenin kullanım alanı, avantajı ve sınırlaması farklıdır.

Kuru kimyevi tozlu yangın söndürücüler

Kuru kimyevi tozlu yangın tüpleri, geniş kullanım alanları nedeniyle iş yerlerinde, fabrikalarda, depolarda, araçlarda ve ortak kullanım alanlarında sıkça tercih edilir.

ABC kuru kimyevi tozlu cihazlar; katı, sıvı ve gaz yangınlarına müdahalede kullanılabilir. Yangının kimyasal tepkimesini keserek alevlerin kısa sürede kontrol altına alınmasına yardımcı olur.

Avantajları:

• Birden fazla yangın sınıfında kullanılabilir.

• Hızlı söndürme etkisine sahiptir.

• Açık ve kapalı alanlarda kullanılabilir.

• Farklı kapasite seçenekleri bulunur.

Dikkat edilmesi gerekenler:

Kuru kimyevi toz, kullanıldığı alanda kalıntı bırakabilir. Elektronik cihazların, hassas makinelerin ve sunucu sistemlerinin bulunduğu alanlarda temizlik ve ekipman hasarı açısından dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.

Karbondioksitli yangın söndürücüler

Karbondioksitli yangın söndürücüler, özellikle elektrik panoları, elektronik cihazlar, laboratuvar ekipmanları ve hassas makinelerin bulunduğu alanlarda tercih edilir.

CO₂, ortamda kalıntı bırakmadan yangına müdahale eder. Bu nedenle bilgisayar, elektronik kontrol sistemi ve elektrikli ekipmanların bulunduğu bölümlerde önemli bir avantaj sağlar.

Avantajları:

• Kalıntı bırakmaz.

• Elektrikli ekipmanlarda kullanılabilir.

• Hassas cihazların temizlenmesini zorlaştırmaz.

• Yanıcı sıvı yangınlarında etkili olabilir.

Dikkat edilmesi gerekenler:

Karbondioksit, kapalı ve küçük alanlarda oksijen seviyesini etkileyebilir. Kullanım sırasında ortam şartları, tahliye imkânı ve kullanıcı güvenliği dikkate alınmalıdır. Ayrıca soğuk boşalma nedeniyle tüpün uygun tutma bölümünden kullanılması gerekir.

Köpüklü yangın söndürücüler

Köpüklü yangın tüpleri genellikle A ve B sınıfı yangınlarda kullanılır. Köpük, yanan yüzey üzerinde bir tabaka oluşturarak yanıcı maddenin oksijenle temasını azaltır ve yeniden tutuşma riskini düşürmeye yardımcı olur.

Kullanım alanları:

• Ofisler,

• Depolar,

• Akaryakıt ve yanıcı sıvı bulunan alanlar,

• Tekstil işletmeleri,

• Kâğıt ve ambalaj depoları.

Elektrik enerjisi bulunan cihazlarda, ürünün uygunluğu doğrulanmadan köpüklü söndürücü kullanılmamalıdır.

Sulu ve su sisi yangın söndürücüler

Sulu söndürücüler, ahşap, kâğıt, karton, kumaş ve benzeri katı madde yangınlarında soğutma etkisiyle çalışır.

Su sisi sistemlerinde ise su çok küçük damlacıklar halinde püskürtülür. Kullanım alanına ve cihazın teknik özelliklerine göre farklı avantajlar sağlayabilir.

Su bazlı söndürücüler:

• Yanıcı sıvı yangınlarında,

• Yanıcı gazlarda,

• Enerjisi kesilmemiş elektrikli ekipmanlarda

uygunluk değerlendirmesi yapılmadan kullanılmamalıdır.

Islak kimyasallı yangın söndürücüler

Islak kimyasallı söndürücüler, özellikle restoran, otel, yemekhane ve endüstriyel mutfaklarda bulunan kızgın pişirme yağlarına karşı kullanılır.

Söndürücü madde, yağın yüzeyinde koruyucu bir tabaka oluşturarak alevleri bastırmaya ve yağın yeniden tutuşmasını önlemeye yardımcı olur.

Fritöz ve kızgın yağ yangınlarında su kullanılması son derece tehlikelidir. Su, kızgın yağla temas ettiğinde hızla buharlaşarak yanan yağın çevreye sıçramasına ve yangının büyümesine neden olabilir.

3. Korunacak Alanın Özellikleri İncelenmelidir

Yangın tüpü seçimi yapılırken yalnızca yangın sınıfı değil, cihazın kullanılacağı ortamın özellikleri de değerlendirilmelidir.

Aşağıdaki soruların cevapları belirlenmelidir:

• Alanın toplam büyüklüğü nedir?

• Kapalı alan mı, açık alan mı?

• Ortamda hangi yanıcı maddeler bulunmaktadır?

• Elektrik panoları veya hassas elektronik cihazlar var mı?

• Çalışan sayısı ve insan yoğunluğu ne kadardır?

• Yangın tüpüne ulaşımı engelleyen bölümler bulunuyor mu?

• Ortamda yüksek sıcaklık, nem veya dış hava etkisi var mı?

• Yangının hızlı yayılmasına neden olabilecek ürünler mevcut mu?

Örneğin küçük bir ofis ile boya ve solvent kullanılan bir üretim tesisi aynı yangın tüpü planına sahip olmamalıdır. Her alan kendi riskleri doğrultusunda değerlendirilmelidir.

4. Yangın Tüpünün Kapasitesi Uygun Olmalıdır

Yangın söndürme cihazları farklı kapasite seçenekleriyle üretilir. Taşınabilir cihazlarda 1, 2, 4, 6, 9 ve 12 kilogram gibi farklı seçeneklerle karşılaşılabilir. Daha büyük risklerin bulunduğu alanlarda tekerlekli ve yüksek kapasiteli söndürme cihazları kullanılabilir.

Kapasite seçiminde şu unsurlar göz önünde bulundurulmalıdır:

• Alanın büyüklüğü,

• Yangın riskinin seviyesi,

• Söndürücü maddenin türü,

• Kullanıcının cihazı taşıyabilme durumu,

• Yangının muhtemel büyüme hızı,

• Cihaza ulaşma mesafesi.

Küçük kapasiteli bir yangın tüpü kolay taşınabilir ancak büyük bir alandaki yangına müdahalede yetersiz kalabilir. Çok büyük bir cihaz ise eğitimsiz veya fiziksel olarak yeterli olmayan kişiler tarafından kolay kullanılamayabilir.

Bu nedenle kapasite seçimi, taşınabilirlik ve söndürme gücü birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır.

5. Söndürme Performansı Kontrol Edilmelidir

Aynı kilogram değerine sahip yangın tüpleri her zaman aynı söndürme performansına sahip olmayabilir. Cihazın etiketi üzerinde belirtilen yangın sınıfları ve söndürme performans değerleri incelenmelidir.

Yalnızca “6 kg yangın tüpü” ifadesine bakmak yeterli değildir. Cihazın:

• Hangi yangın sınıflarına uygun olduğu,

• Söndürme performansı,

• İçerisindeki söndürücü maddenin türü,

• Çalışma basıncı,

• Kullanım sıcaklığı,

• Üretim ve uygunluk bilgileri

kontrol edilmelidir.

6. Ürün Belgeleri ve Etiket Bilgileri İncelenmelidir

Yangın söndürme cihazının üzerinde okunabilir ve kalıcı bir ürün etiketi bulunmalıdır. Etiket üzerinde cihazın kullanımıyla ilgili temel bilgiler açıkça yer almalıdır.

Kontrol edilmesi gereken başlıca bilgiler şunlardır:

• Üretici veya tedarikçi bilgileri,

• Söndürücü madde türü,

• Cihaz kapasitesi,

• Uygun olduğu yangın sınıfları,

• Kullanım talimatları,

• Uyarılar,

• Üretim ve seri bilgileri,

• İlgili standart ve uygunluk işaretleri.

Belgesiz, etiketsiz, hasarlı veya geçmişi belli olmayan yangın söndürme cihazları tercih edilmemelidir.

7. Kullanım Kolaylığına Dikkat Edilmelidir

Yangın sırasında insanların hızlı ve doğru hareket edebilmesi önemlidir. Bu nedenle yangın tüpü kolay anlaşılır ve kullanılabilir olmalıdır.

Cihazın:

• Emniyet pimi kolay çıkarılabilmeli,

• Tetik mekanizması rahat kullanılabilmeli,

• Hortumu ve nozulu sağlam olmalı,

• Taşıma kolu güvenli olmalı,

• Kullanım talimatları okunabilir olmalı,

• Basınç göstergesi kolay kontrol edilebilmelidir.

İşletmelerde çalışanlara yangın tüpünün nasıl kullanılacağı konusunda eğitim verilmesi de cihaz seçimi kadar önemlidir.

Temel kullanım sırası genel olarak emniyet piminin çekilmesi, hortumun alevlerin kaynağına yöneltilmesi ve tetiğe kontrollü biçimde basılması şeklindedir. Ancak her zaman cihazın kendi etiketi ve kullanım talimatları esas alınmalıdır.

8. Yerleşim Noktası Doğru Belirlenmelidir

Doğru yangın tüpünün yanlış bir noktaya yerleştirilmesi, acil durumda müdahaleyi geciktirebilir.

Yangın söndürme cihazları:

• Görünür,

• Kolay erişilebilir,

• Önü kapatılmamış,

• Kaçış yollarına yakın,

• Riskli bölgelere uygun mesafede,

• Darbe ve hava koşullarından korunmuş

noktalarda bulundurulmalıdır.

Cihazların önü ürün, koli, mobilya veya makineyle kapatılmamalıdır. Konumları uygun yangın güvenliği işaretleriyle belirgin hale getirilmelidir.

9. Bakım ve Periyodik Kontrol İmkânı Değerlendirilmelidir

Yangın tüpünün satın alınması tek başına yeterli değildir. Cihazın kullanıma hazır durumda kalabilmesi için düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir.

Kontroller sırasında genel olarak:

• Gövde durumu,

• Basınç göstergesi,

• Emniyet pimi,

• Mühür,

• Hortum ve nozul,

• Valf ve tetik sistemi,

• Etiket bilgileri,

• Montaj askısı,

• Korozyon, darbe ve sızıntı belirtileri

incelenir.

Kullanılan, basıncı düşen, hasar gören veya uygun durumda olmadığı belirlenen cihazlar yetkili ve uzman personel tarafından kontrol edilmelidir. Dolum ve bakım işlemlerinin uygun ekipmanlarla gerçekleştirilmesi gerekir.

10. Fiyat Yerine Güvenlik ve Kalite Önceliklendirilmelidir

Yangın tüpü seçerken yalnızca en düşük fiyatlı ürüne yönelmek doğru değildir. Yangın söndürme cihazı, ihtiyaç duyulduğu anda çalışması gereken bir güvenlik ekipmanıdır.

Ürünün fiyatıyla birlikte şu özellikler değerlendirilmelidir:

• Üretim kalitesi,

• Söndürme performansı,

• Belge ve uygunluk bilgileri,

• Valf ve gövde dayanıklılığı,

• Servis ve yedek parça desteği,

• Dolum ve bakım hizmeti,

• Üretici veya satıcının güvenilirliği.

Kaliteli bir yangın tüpü, doğru bakım ve kontrolle uzun süre güvenilir biçimde kullanılabilir.

Kullanım Alanına Göre Genel Seçim Örnekleri

Ev ve apartmanlar

Evlerde ve apartman ortak alanlarında ahşap, kumaş, plastik, kâğıt ve elektrikli cihazlardan kaynaklanan farklı riskler bulunabilir. Bu alanlar için risk değerlendirmesine göre uygun kapasiteli çok amaçlı söndürücüler tercih edilebilir.

Ofisler

Ofislerde kâğıt, mobilya, bilgisayar ve elektrikli ekipman yoğunluğu bulunur. Genel alanlar ile elektrik ve sunucu bölümleri için farklı söndürücü türlerinin birlikte kullanılması gerekebilir.

Fabrika ve depolar

Fabrika ve depolarda kullanılan ham maddeler, üretim makineleri, yanıcı sıvılar ve depolama şekli incelenmelidir. Büyük alanlarda taşınabilir cihazların yanı sıra tekerlekli cihazlar ve sabit söndürme sistemleri de değerlendirilebilir.

Restoran ve endüstriyel mutfaklar

Mutfaklarda kızgın yağ, davlumbaz ve pişirme ekipmanları önemli risk oluşturur. Pişirme yağı yangınları için uygun cihazlarla birlikte otomatik davlumbaz söndürme sistemleri kullanılabilir.

Araçlar

Araçlarda kullanılacak yangın tüpleri, aracın türüne, büyüklüğüne ve taşıdığı yüke göre seçilmelidir. Cihaz, sürücünün kolay ulaşabileceği ve güvenli şekilde sabitlenmiş bir noktada bulunmalıdır.

Elektrik ve sunucu odaları

Kalıntı bırakmayan söndürücüler, elektronik ekipmanların bulunduğu alanlarda avantaj sağlayabilir. Ancak alanın büyüklüğü, havalandırma koşulları ve çalışan güvenliği mutlaka değerlendirilmelidir.

En Sık Yapılan Yangın Tüpü Seçim Hataları

Yangın güvenliğinde karşılaşılan yaygın hatalar şunlardır:

• Her alan için aynı tür yangın tüpünü kullanmak,

• Yangın sınıfını dikkate almamak,

• Yalnızca kilogram değerine göre seçim yapmak,

• Elektrikli ekipman riskini göz ardı etmek,

• Cihazları görünmeyen veya erişilemeyen noktalara yerleştirmek,

• Bakım tarihi geçmiş cihazları kullanmaya devam etmek,

• Hasarlı hortum, vana veya manometreyi önemsememek,

• Kullanıcılara temel eğitim vermemek,

• Belgesiz ve etiketsiz ürünleri tercih etmek.

Bu hataların önüne geçmek için alanın uzman kişiler tarafından incelenmesi ve ihtiyaçların doğru belirlenmesi önemlidir.

Sonuç

Yangın söndürme tüpü seçimi; ortamın büyüklüğü, yangın sınıfı, yanıcı maddeler, elektrikli ekipmanlar, kullanıcıların özellikleri ve cihazın söndürme performansı dikkate alınarak yapılmalıdır.

Doğru cihaz seçildikten sonra uygun noktaya yerleştirilmeli, düzenli olarak kontrol edilmeli ve çalışanlara temel kullanım eğitimi verilmelidir. Yangın güvenliği yalnızca bir ürün satın almak değil; doğru ekipman, doğru yerleşim, düzenli bakım ve bilinçli kullanımdan oluşan bütüncül bir süreçtir.

ER Yangın, farklı kullanım alanlarına uygun yangın söndürme cihazlarının seçimi, tedariki, dolumu, bakımı ve periyodik kontrolü konusunda profesyonel çözümler sunmaktadır. İşletmenizin yangın risklerine uygun ürün ve hizmetler hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

En çok tercih edilen yangın tüpü hangisidir?

ABC kuru kimyevi tozlu yangın tüpleri, birden fazla yangın sınıfında kullanılabildiği için yaygın olarak tercih edilir. Ancak her alan için tek başına en doğru seçim olmayabilir. Ortamdaki riskler ayrıca değerlendirilmelidir.

Elektrik panosunda hangi yangın tüpü kullanılmalıdır?

Elektrikli ekipmanlar için elektriği iletmeyen ve kalıntı bırakmayan söndürücüler tercih edilebilir. Cihaz seçimi yapılırken elektrik enerjisi, ortamın büyüklüğü, havalandırma ve ekipman özellikleri dikkate alınmalıdır.

Mutfakta normal yangın tüpü yeterli midir?

Kızgın pişirme yağlarının bulunduğu profesyonel mutfaklarda, F sınıfı yangınlara uygun söndürücüler kullanılmalıdır. Büyük mutfaklarda otomatik davlumbaz söndürme sistemi de değerlendirilmelidir.

Yangın tüpü kullanıldıktan sonra tekrar kullanılabilir mi?

Cihaz çok kısa süre kullanılmış olsa bile basıncı ve söndürücü maddesi kontrol edilmelidir. Kullanılan cihaz yetkili teknik servis tarafından incelenmeden tekrar yerine bırakılmamalıdır.

Manometre yeşil alandaysa cihaz kesin olarak sağlam mıdır?

Manometrenin uygun basıncı göstermesi önemlidir ancak tek başına yeterli değildir. Hortum, valf, emniyet pimi, gövde, söndürücü madde ve diğer parçalar da kontrol edilmelidir.